Archiwa: Rośliny

Impatiens hawkeri, powszechnie nazywany niecierpkiem nowogwinejskim, to ciepłolubna bylina pochodząca z lasów deszczowych Nowej Gwinei, uprawiana szeroko jako roślina rabatowa i pojemnikowa w strefach o umiarkowanym klimacie. Tworzy zbitego kształtu krzaczki z mięsistymi łodygami i błyszczącymi, lancetowatymi liśćmi, które mogą mieć intensywnie zielony, brązowawy lub pstry kolor. Duże, pięciopłatkowe kwiaty w intensywnych odcieniach czerwieni, różu, pomarańczu, lawendy i bieli pojawiają się ciągle przy odpowiednim oświetleniu, a rośliny w dużej mierze same się oczyszczają. W porównaniu do I. walleriana, typy nowogwinejskie mają większe kwiaty, grubsze liście i lepszą tolerancję na upał i słońce, jeśli są odpowiednio podlewane. Preferują dobrze zdrenowane podłoże bogate w materię organiczną i stałą wilgotność bez przelewania. W strefach bezmroźnych są bylinami, w przeciwnym razie traktowane są jako rośliny jednoroczne lub zimowane wewnątrz. Zazwyczaj odporne na szkodniki przy odpowiedniej pielęgnacji, ale mogą przyciągać wciornastki lub przędziorki w suchych, ciepłych warunkach.

Rzodkiew świrzepka (Raphanus raphanistrum), zwana potocznie dziką rzodkwią, to odporna roślina jednoroczna lub krótko żyjąca dwuletnia z rodziny kapustowatych (Brassicaceae), pochodząca z obszaru Morza Śródziemnego, lecz rozsiana po większości kontynentów. Tworzy przyziemną rozetę szorstkich, pierzastych liści z szorstkim owłosieniem oraz wyprostowane, rozgałęzione łodygi osiągające wysokość 20–80 cm. Efektowne kwiaty o czterech płatkach mają barwę od kremowobiałej do jasnożółtej lub liliowej z fioletowymi żyłkami. Po kwitnieniu pojawiają się charakterystyczne, złączkowane strąki nasienne (siliques), które rozpadają się na segmenty po dojrzeniu. Kwiaty pojawiają się głównie w chłodniejszych porach roku i przyciągają pszczoły oraz inne zapylacze. Gatunek ten rozwija się w ziemiach zaburzonych— na obrzeżach pól, pastwiskach, przy drogach i nadmorskich wydmach— i toleruje wiatr, piaszczyste gleby oraz lekki słony spray. Młode liście i strąki są jadalne i pikantne, ale nasiona i dojrzałe rośliny mogą być szkodliwe dla zwierząt gospodarskich, jeśli zostaną spożyte w dużych ilościach. Dzika rzodkiew łatwo się wysiewa i może stać się inwazyjna, jeśli nie jest kontrolowana. Głębokie korzenie palowe zapewniają odporność na suszę, a roślina przystosowuje się do różnorodnych gleb, od piaszczystych po gliniaste, lekko kwaśnych do neutralnych.

Aloe arborescens to szybko rosnący, krzaczasty aloes ceniony za architektoniczną formę, zimowe kwitnienie i wytrzymałość. Tworzy wielopędowe, kandelabrowe kępy osiągające wysokość i szerokość 2-3 metrów, z rozetami wąskich, łukowatych, szarozielonych liści z drobnymi, ostrymi ząbkami na brzegach. W chłodniejszych porach roku (często w środku zimy) wytwarza efektowne, wyprostowane, lekko stożkowate grona rurkowatych kwiatów, zazwyczaj ognisto pomarańczowoczerwonych, choć znane są także żółte formy, bogate w nektar i uwielbiane przez ptaki słońcowate, kolibry oraz zapylacze. Naturalnie przystosowany do skalistych stoków i nadmorskich klifów, toleruje wiatr, słoną bryzę i suszę po ukorzenieniu. Roślina tworzy kępy poprzez odrosty, co czyni ją doskonałą do żywych żywopłotów i kontroli erozji. Chociaż spokrewniony z aloesem zwyczajnym (Aloe vera), jego chemia soku różni się; wewnętrzny żel jest tradycyjnie używany miejscowo w niektórych kulturach, podczas gdy gorzki lateks może podrażniać przy spożyciu. W pomieszczeniach przynosi wyrazistą teksturę i kwitnie w jasnym świetle; na zewnątrz doskonale sprawdza się w klimatach śródziemnomorskich, subtropikalnych i wolnych od przymrozków, na dobrze przepuszczalnych, żwirowych glebach.

Ranunculus repens, powszechnie znany jako jaskier rozłogowy, to wieloletnia roślina z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Pochodzi z Europy, części Azji Zachodniej oraz Afryki Północnej, jednak obecnie jest szeroko rozprzestrzeniona w strefach umiarkowanych. Rozrasta się przez rozłogi, które ukorzeniają się na węzłach, tworząc gęste kobierce w wilgotnych, ciężkich i zbitych glebach. Liście są błyszczące, trójlistkowe, często z jasnymi plamkami; łodygi są niskie i pełzające. Od wiosny do wczesnego lata wykształca liczne jaskrawożółte kwiaty z pięcioma płatkami, o średnicy około 2-3 cm, które przyciągają wczesne zapylacze. Choć czasami używany jest w ogrodach deszczowych czy naturalizowanych obszarach, w wielu regionach uważa się go za chwast lub gatunek inwazyjny z powodu agresywnego rozprzestrzeniania się. Wszystkie świeże części zawierają drażniący protoanemonin; sok może spowodować pęcherze na skórze, a spożycie powoduje dolegliwości żołądkowo-jelitowe u ludzi i zwierząt gospodarskich. Różni się od jaskra polnego (R. acris) pełzającym pokrojem i ukorzeniającymi rozłogami.

Abelia × grandiflora (abelia błyszcząca) to półzimozielony do zimozielonego krzew hybrydowy, ceniony za długi okres kwitnienia, elegancki, łukowaty pokrój i błyszczące liście. Powstała z krzyżówki Abelia chinensis i A. uniflora, tworzy gęstą kopułę z czerwonawym młodym wzrostem, który dojrzewa do ciemnozielonego, a w chłodnej pogodzie często przybiera brązowy lub purpurowy odcień. Od późnej wiosny lub wczesnego lata aż do jesieni rozwija liczne, małe, pachnące, rurkowe kwiaty—białe z różowym odcieniem—po których utrzymują się barwne kielichy, zwiększające wartość dekoracyjną. Zwykle osiąga wysokość i szerokość 1.2–1.8 m, jest przystosowawcza, odporna na wysokie temperatury i względnie wolna od szkodników, przyciąga pszczoły, motyle i inne zapylacze. Odpowiada dobrze na przycinanie i jest często używana jako krzew podwalinowy, nieformalny żywopłot lub do nasadzeń masowych. W chłodniejszych klimatach może doznawać zamierania pędów, ale zazwyczaj odrasta od podstawy. Liczne odmiany oferują bardziej zwarte pokroje lub liście o różnych barwach.

Rhododendron ponticum to zimozielony krzew o szerokich liściach, ceniony za kiście lejkowatych, fioletowych kwiatów, pojawiających się od późnej wiosny do wczesnego lata. Pochodzi z części Półwyspu Iberyjskiego i regionu Morza Czarnego-Kaukazu, tworzy gęste zarośla o wysokości 2-6 m z ciemnozielonymi, skórzastymi, lancetowatymi liśćmi. Najlepiej rośnie na kwaśnych, próchnicznych, stale wilgotnych, ale dobrze przepuszczalnych glebach. Ma płytki, włóknisty system korzeniowy, który czerpie wielkie korzyści z organicznej ściółki. W chłodnym, morskim klimacie toleruje więcej słońca; w innych miejscach preferuje przefiltrowany cień i osłonę przed wysuszającymi wiatrami. Gatunek łatwo rozmnaża się przez nasiona i odrosty, co umożliwia mu dominację w podszycie sprzyjających siedlisk; uznawany jest za silnie inwazyjny w zachodniej i północnej Europie, zwłaszcza na Wyspach Brytyjskich. Wszystkie części zawierają grayantotoksyny, co sprawia, że roślina jest trująca dla ludzi i zwierząt; nektar może dawać „szalone miód”. W uprawie może być skutecznym krzewem osłaniającym, ale konieczne jest zarządzanie, aby zapobiec niechcianemu rozprzestszenia się i zapewnić poziom kwasowości i wilgotności gleby sprzyjający zdrowemu wzrostowi i kwitnieniu.

Griselinia littoralis to wszechstronny, zimozielony krzew lub małe drzewo rodem z nadbrzeżnych i nizinnych lasów Nowej Zelandii. Tworzy gęste, pionowe przesłony z błyszczącymi, zielono-jabłkowymi, skórzastymi liśćmi ułożonymi naprzeciwko na solidnych łodygach. W krajobrazie zazwyczaj osiąga 2–5 m jako żywopłot, ale może przekroczyć tę wysokość w łagodnym klimacie, jeśli nie jest przycinana. Roślina jest dwupienna: niepozorne zielonkawe kwiaty pojawiają się wiosną na oddzielnych roślinach męskich i żeńskich, a po nich drobne purpurowo-czarne jagody na roślinach żeńskich, które przyciągają ptaki. Wysoce odporna na sól i ekspozycję, świetnie rośnie w nadmorskich lokalizacjach i miejskich ogrodach. Wzrost jest umiarkowany do szybkiego w żyznych, dobrze przepuszczalnych glebach o odczynach od lekko kwaśnych do obojętnych. Wyjątkowo dobrze reaguje na przycinanie, co czyni ją popularnym wyborem na formowane żywopłoty i pasy wiatrochronne. Po ukorzenieniu jest wyraźnie odporna na suszę, choć nie sprzyjają jej zalane warunki. Regularne przycinanie i ściółkowanie pozwala utrzymać zwarte, bujne pokroje oraz bogaty kolor przez cały rok.

Houttuynia cordata to kłączowa, mrozoodporna bylina pochodząca z Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej. Tworzy gęste kobierce sercowatych liści o szerokości 3-8 cm, które po uszkodzeniu wydzielają charakterystyczny rybi aromat. Późną wiosną do lata wytwarza małe, żółtawe kłosy kwiatowe otoczone czterema efektownymi białymi przykwiatkami. Rośliny zazwyczaj osiągają 20-60 cm wysokości i szybko rozprzestrzeniają się za pomocą pełzających podziemnych kłączy. Popularna odmiana 'Chameleon’ charakteryzuje się plamkami zieleni, kremu i czerwieni. Houttuynia najlepiej rośnie w stale wilgotnych do mokrych glebach wzdłuż strumieni, brzegów stawów i wilgotnych skrajów lasów, często stosowana jako roślina marginalna w ogrodach cieniowych. Liście i korzenie są jadalne i używane jako zioło w kuchni wietnamskiej, chińskiej, japońskiej oraz w tradycyjnej medycynie. Ze względu na agresywne rozprzestrzenianie się i możliwość inwazji w sprzyjających warunkach, warto uprawiać ją w pojemnikach lub grzędach z barierami, szczególnie w pobliżu obszarów naturalnych. Wzrost nadziemny zamiera zimą, a wiosną intensywnie odrasta.

Gazania rigens, często nazywana kwiatem skarbów, to kochający słońce, nisko rosnący bylina, która w chłodniejszych klimatach traktowana jest jak roślina jednoroczna. Pochodzi z południowej Afryki i tworzy zgrabne rozety lub rozprzestrzeniające się maty liści lancetowatych, które są zielone od góry i srebrzyste od spodu, co pomaga roślinie oszczędzać wilgoć i odbijać ciepło. Jej kwiatostany przypominające stokrotki ukazują wyraźne promieniste kwiaty w intensywnych odcieniach pomarańczy, żółci, czerwieni, różu i dwukolorowe z uderzającymi pręgami, otaczając złoty dysk. Kwiaty zazwyczaj otwierają się tylko w jasnym słońcu i zamykają w nocy lub w pochmurne dni. Wysoce odporna na suszę, Gazania dobrze się rozwija w piaszczystych, szybko drenujących się glebach, gdzie wiele roślin ozdobnych ma trudności. Jest szeroko stosowana do obrzędów, ogrodów skalnych, nasadzeń nadmorskich, pasów rozdzielających i pojemników. Rośliny rosną około 15–30 cm wysokości i 30–60 cm szerokości, kwitną obficie od późnej wiosny do jesieni w ciepłych regionach. Gazania rigens przyciąga zapylaczy, toleruje wiatr i słoną mgiełkę oraz dobrze znosi upał, ale jest wrażliwa na długotrwały mróz i zbyt bogate lub mokre gleby, co zmniejsza kwitnienie i powoduje gnicia korony.