Archiwa: Rośliny

Colocasia esculenta (taro) to tropikalna, bulwiasta bylina z rodziny arum, ceniona zarówno jako podstawowy pokarm, jak i efektowna roślina ozdobna. Wytwarza ogromne sagittalne (tarczo-kształtne) liście na długich ogonkach liściowych, wyrastających z rozdętej bulwy, zwykle osiągające 1-2 m wysokości w uprawie. Pochodzi z regionu Indo-Malajskiego/Południowo-Wschodniej Azji i została udomowiona tysiące lat temu. Najlepiej rośnie w wilgotnych, organicznie bogatych glebach i ciepłych, wilgotnych warunkach; wiele form toleruje płytką stojącą wodę, co sprawia, że taro jest doskonałą rośliną do uprawy w ryżowiskach, na brzegach stawów i w ogrodach deszczowych. Roślina rozmnaża się przez cormele i może dziczeć na terenach podmokłych wolnych od mrozu. Kwiatostany (kolba i pochwa) pojawiają się sporadycznie i są zazwyczaj drugorzędne względem atrakcyjności liści. Surowe tkanki zawierają szczawian wapnia powodujący intensywne podrażnienia; bulwy i liście są jadalne tylko po dokładnym ugotowaniu. Jako roślina doniczkowa, taro szybko rośnie, jeśli dostarcza się mu dużo wilgoci, jasnego światła, ciepła i regularnego nawożenia. W klimacie umiarkowanym jest uprawiane jako ozdoba letnia, a jego bulwy przechowuje się zimą lub trzyma w domu przy wysokiej wilgotności i silnym świetle.

Ipomoea batatas, znana powszechnie jako batat, to energiczna, płożąca lub wijąca się wieloletnia winorośl z rodziny powojowatych (Convolvulaceae), uprawiana zarówno dla swoich jadalnych korzeni magazynujących, jak i dla ozdobnego ulistnienia. Rośliny tworzą długie, pełzające łodygi, które ukorzeniają się w węzłach, a ich liście mają kształt sercowaty lub klapowany i różnią się kolorami oraz formą wśród odmian – od limonkowej zieleni po głęboki fiolet i wzory o zmiennej kolorystyce. Kwiaty kształtu lejka, od jasnolawendowych do różowych, pojawiają się sporadycznie, częściej w okresie krótkich dni i ciepłych warunkach, ale nie są niezbędne do produkcji. Korzenie magazynujące rozwijają się wzdłuż podziemnych łodyg w luźnych, ciepłych glebach. Jako roślina ciepłolubna, batat najlepiej rośnie w pełnym słońcu, cieple i przy stałej wilgotności, lecz toleruje krótkotrwałe okresy suszy, gdy dobrze zakorzeniony. Wyselekcjonowane odmiany ozdobne doskonale nadają się jako szybko rosnące rośliny okrywowe lub do pojemników, podczas gdy odmiany warzywne są zarządzane w grządkach w celu uzyskania wysokiej jakości korzeni. Łatwy do rozmnażania z sadzonek, cięć lub części bulw, ten gatunek jest elastyczny, ale wrażliwy na mróz i zimno, które mogą zaciemnić liście i uszkodzić korzenie.

Kosmos bipinnatus, znany jako kosmos ogrodowy lub aster meksykański, to szybko rosnąca jednoroczna roślina ciepłolubna z rodziny astrowatych (Asteraceae). Tworzy przewiewne kępy delikatnie dzielonego, pierzastego ulistnienia, które dodaje subtelnej, paprotnej struktury rabatom i łąkom. Smukłe, często puste łodygi trzymają obfite, margaretkopodobne kwiaty o średnicy 5–10 cm w odcieniach bieli, muszlowego różu, różu i karminu, każdy z złotożółtym środkiem przyciągającym zapylacze. Kwitnienie rozpoczyna się w połowie lata i trwa do przymrozków, zwłaszcza gdy rośliny są przycinane. W zależności od odmiany, rośliny mogą mieć wysokość od 30–60 cm, co czyni je odpowiednimi do donic, do wysokich form o wysokości 120–180 cm, które mogą wymagać podparcia na wietrznych terenach. Pochodzący z Meksyku, ale zadomowiony na całym świecie, C. bipinnatus najlepiej rośnie w pełnym słońcu i przepuszczalnych, ubogich glebach, produkując najwięcej kwiatów przy niskiej do umiarkowanej żyzności gleby i umiarkowanej wilgotności. Jest odporny na suszę po zakorzenieniu, odporny na jelenie i króliki, doskonały kwiat cięty, który również lekko się samosieje.

Kultywary hybrydowe gerbery to ozdobne stokrotki, hodowane głównie z Gerbera jamesonii i pokrewnych gatunków z rodziny Asteraceae. Cenione za duże, intensywnie kolorowe kwiaty, posiadają centralny dysk z drobnych kwiatów otoczonych promienistymi płatkami w odcieniach czerwieni, pomarańczu, żółci, różu, bieli oraz w kombinacjach dwukolorowych. Formy wahają się od pojedynczych, poprzez półpełne, do całkowicie pełnych. Rośliny wyrastają w postaci kompaktowych rozetek z klapowanymi, lekko owłosionymi liśćmi i mocnymi łodygami kwiatowymi (scapes), które unoszą się nad liśćmi. W domu są cenione zarówno jako rośliny doniczkowe kwitnące, jak również za długotrwałe kwiaty cięte. Wymagają doskonałego drenażu, jasnego światła i chłodnych nocy, aby utrzymać produkcję pąków. Zgnilizna korzeni i szyjki korzeniowej to najczęściej spotykane problemy, często wywołane nadmiernym podlewaniem lub słabo napowietrzonym podłożem. W suchych lub zastanych warunkach mogą pojawiać się przędziorki, mszyce i mączniak prawdziwy. Choć w klimatach bez mrozu są bylinami, wiele z nich traktuje się jak sezonowe lub krótko żyjące rośliny domowe, najlepiej rosnące przy stałym nawożeniu i ostrożnym zarządzaniu wilgocią.

Ajuga reptans, znana powszechnie jako dziurawiec lub dziurawiec dywanowy, to niska, rozrastająca się przez kłącza, wieloletnia roślina z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), ceniona za gęsty i szybko rozprzestrzeniający się pokrój okrywowy. Błyszczące, łyżkowate liście tworzą zwarte rozety, które skutecznie tłumią chwasty, natomiast od wiosny do wczesnego lata wyrastają krótkie kolce fioletowo-niebieskich kwiatów, które są pokarmem dla pszczół i innych zapylaczy. Wiele odmian oferuje liście w różnych odcieniach zieleni, brązu, burgundu czy zróżnicowanych wzorach, wprowadzając kolory tam, gdzie trawa lub wysokie byliny mają trudności z rozwojem. Najlepiej rośnie w wilgotnej, dobrze przepuszczalnej glebie i półcieniu, jednak toleruje pełne słońce w chłodniejszych klimatach, o ile wilgotność jest stała. W ciepłych, wilgotnych regionach preferuje poranne słońce i popołudniowy cień, aby unikać stresu i zgnilizny korony. Ajuga często jest sadzona pomiędzy kamieniami, pod krzewami, na skarpach w celu kontroli erozji, czy w pojemnikach i wiszących koszach, gdzie może się efektownie rozwijać. Mimo że jest ekspansywna, zazwyczaj można ją kontrolować przez przycinanie lub podział. W niektórych regionach może się samodzielnie rozprzestrzeniać poza grządki, stąd warto starannie wybierać miejsce do nasadzeń i monitorować jej rozrost.

Scindapsus pictus, powszechnie znany jako Szorstkowłos lub Srebrzystolist, charakteryzuje się sercowatymi liśćmi w ciemnozielonym kolorze z plamkami srebrzystej szarości, nadającymi im satynowe wykończenie. Jest to pnącze, które cieszy się dużą popularnością wśród miłośników roślin domowych z powodu łatwej pielęgnacji i zdolności do przystosowania się do różnych warunków domowych. Dobrze rośnie w wiszących koszach lub jako roślina pnąca z podporą z kija do mchu lub kratką, dodając każdemu pomieszczeniu tropikalnego uroku. Satynowa jakość liści, w połączeniu z łatwą pielęgnacją, czyni tę roślinę ulubieńcem entuzjastów roślin doniczkowych.

Urtica urens, znana powszechnie jako pokrzywa żegawka, to szybko rosnąca roślina jednoroczna z rodziny pokrzywowatych (Urticaceae), ceniona za swoje bogate w składniki odżywcze liście i rolę ekologiczną. Zwykle osiąga wysokość od 10 do 50 cm, ma liście w kształcie jaja z ostro ząbkowanymi brzegami i dobrze rozwiniętymi włoskami parzącymi (trichomy) na łodygach i liściach, które mogą powodować krótkotrwałe zapalenie skóry przy kontakcie. Zielonkawe, niepozorne, jednopłciowe kwiaty rosną w krótkich skupiskach w kątach liści; gatunek ten jest jednopienny, co oznacza, że wytwarza kwiaty męskie i żeńskie na jednej roślinie. W porównaniu z wyższą, wieloletnią pokrzywą zwyczajną (Urtica dioica), U. urens jest niższa, ma bardziej zaokrąglone liście i krótsze kwiatostany. Roślina najlepiej rozwija się na glebach bogatych w azot, które są naruszone, i łatwo się rozsiewa, co czyni ją powszechną w ogrodach, na polach uprawnych i terenach nieużytków. Po odpowiednim przygotowaniu (blanszowaniu lub gotowaniu), młode liście są jadalne i używane do herbat, zup i toników. Jako roślina jednoroczna sezonu chłodnego, najlepiej rośnie wiosną i jesienią, zwłaszcza tam, gdzie wilgotność jest stała, ale gleba dobrze odprowadza wodę.

Taxus baccata, znany jako cis pospolity, to długowieczna, cieniolubna, zimozielona roślina iglasta pochodząca z Europy, Afryki Północnej i Azji Zachodniej. Ma gęste, ciemnozielone, miękkie igły ułożone w dwa rzędy wzdłuż pędów, z jaśniejszymi pasami aparatów szparkowych na spodzie. Czerwonobrązowa kora łuszczy się cienkimi łuskami, a drewno o drobnym usłojeniu było historycznie cenione. Rośliny są zwykle dwupienne: samce wytwarzają małe stożki pyłkowe, podczas gdy samice formują przezroczyste czerwone osnówki otaczające jedno twarde nasiono. Mięsista osnówka nie jest toksyczna, ale nasiono i liście zawierają silne alkaloidy taksyny, które są bardzo trujące po spożyciu. Cis doskonale reaguje na przycinanie, nadaje się na żywopłoty i strzyżone formy, jednak rośnie powoli i może ostatecznie stać się średniej wielkości drzewem przez wieki. Preferuje przepuszczalne, obojętne do zasadowych gleby, często dobrze rośnie na wapieniu lub kredzie, i nie lubi zalewania ani soli drogowej. Dzika przyroda używa cisa jako schronienia i miejsca na gniazda; ptaki rozprzestrzeniają nasiona po zjedzeniu osnówek. Starożytne okazy są częste w starych lasach i cmentarzach.

Alliaria petiolata, znana jako czosnaczek pospolity, to chłodnolubne, dwuletnie zioło z rodziny kapustowatych (Brassicaceae). W pierwszym roku tworzy niskie rozetki zaokrąglonych do sercowatych, grubo ząbkowanych liści na długich ogonkach liściowych, które po roztarciu pachną czosnkiem. W drugim roku wyrasta na 30–100 cm, mając trójkątne, ostro ząbkowane liście i skupiska małych, czteropłatkowych białych kwiatów od wiosny do wczesnego lata. Następnie pojawiają się smukłe łuszczyny, z których każda produkuje liczne drobne, ciemne nasiona łatwo rozsiewające się. Pochodzący z Europy i zachodniej Azji, stał się szeroko rozpowszechniony jako inwazyjny gatunek w północnoamerykańskich lasach, gdzie jego allelopatyczne związki mogą zakłócać mikoryzowe symbiozy i tłumić rodzime rośliny podszytowe. Pomimo swojej inwazyjności, roślina jest jadalna; liście, kwiaty i młode strąki nasienne mają łagodny smak czosnkowo-musztardowy. Dobrze rośnie w półcieniu oraz na wilgotnych, dobrze przepuszczalnych glebach, zwłaszcza na podłożach wapiennych, ale toleruje szeroki zakres warunków. Odpowiedzialna uprawa wymaga zapobiegania zawiązywaniu nasion i rozprzestrzenianiu się poza wyznaczoną przestrzeń.

Tradescantia pallida, znana jako Serce Purpurowe, to zwisająca, mięsista bylina ceniona za intensywnie fioletowe liście oraz łatwość uprawy. Pochodząca z północno-wschodniego Meksyku, tworzy gęste dywany, łatwo ukorzeniając się w węzłach wzdłuż mięsistych, bordowo-fioletowych łodyg. Lancetowate liście, często długości 10–15 cm, są aksamitne od spodu i przybierają najgłębszy kolor w silnym świetle, gdy gromadzą się antocyjany. Małe, trzy-płatkowe kwiaty w odcieniach różowym do lawendowego pojawiają się sporadycznie na końcach łodyg w ciepłych, jasnych warunkach. W pomieszczeniach doskonale rośnie w doniczkach i wiszących koszach; na zewnątrz służy jako wyraziste okrycie ziemi w strefach bez mrozu. Osiąga 20–40 cm wysokości i rozprzestrzenia się na 60–90 cm lub więcej. Toleruje krótkie susze i upały, jednak preferuje regularną wilgotność w glebie o szybkim drenażu. Częste przycinanie wspiera rozkrzewianie i zapobiega wydłużaniu. W niektórych ciepłych regionach może się łatwo rozprzestrzeniać naturalnie; odpady z przycinania należy utylizować odpowiedzialnie, aby nie rozprzestrzeniły się poza ogród.